Strona Główna
  Historia
  Kościół
  Galeria
  Matka Boska Rajbrocka
  Wernyhora
  Jak do nas trafić
  Przyroda
  Szkoły
  Turystyka
  Z pergaminów
  Cmentarze
  Spichlerz
  Śladami wojen
  Opinie o stronie
  Kontakt
  Linki


1 sierpnia 1914 roku ogłoszono w Rajbrocie asenterunek (mobilizację), "powołano mężczyzn tutejszej parafii w ogień. Ubyło ludności paręset, stanęła szkoła(...)" Powołano m.in. nauczycieli miejscowej szkoły - p. Romańskiego, Proroka i Dźwigaja. Z wojny nie powróci  Stanisław Prorok, mąż miejscowej nauczycielki, Antoniny. Zginął śmiercią lotnika."(...) ustawiczny przemarsz wojsk naszych i postój aż wreszcie w drugiej połowie Listopada armia nasza cofnęła się i przez Rajbrot przeszła dywizya kawaleryjska rosyjska na Bytomsko i dalej. 12 oficerów rosyjskich z generałem feldmarszałkiem i sztabem kwaterowało przez dwa dni i dwie noce na plebanji, w kuchni zaś i budynkach innych mnóstwo". Kwaterujący w szkole Moskale niszczą sprzęty i dokumenty szkolne, palą bibliotekę z trudem przed wojną skompletowaną. "5 grudnia ukazało się nasze wojsko, ale już 6 musiało się wycofać ku Kamionce, a weszła piechota rosyjska. Już w sobotę 5.12 zaczęły lecieć na kościół i plebanię gdzie kwaterowali dragoni austr. szrapnele rosyjskie (...) a odtąd przez 9 dni t. j. od 6-15 grudnia trwała strzelanina od rana do wieczora. Kościół dostał kilkanaście granatów i szrapneli, padła kruchta, ołtarz boczny ś Walentego, spaliły się stodoły, kuchnia, zawaliły stajnie(...)Ludność miejscowa kryła się po piwnicach- zabiły pociski 8 ludzi cywilnych, raniły 4,-spłonęło 18 domów." Rajbrot znajduje się na linii frontu w trakcie operacji łapanowsko -limanowskiej, kiedy to wojska rosyjskie zostają odrzucone w trakcie krwawych walk. Nazwa Rajbrot funkcjonuje w komunikatach frontowych:

Der österreichisch-ungarische Heeresbericht: 
Die Verfolgung der Russen in Westgalizien
Wien, 14. Dezember. 
Amtlich wird verlautbart: 
Die Verfolgung der Russen in Westgalizien wurde fortgesetzt und gewann abermals unter kleineren und größeren Gefechten allenthalben nordwärts Raum. Nun ist auch Dukla wieder in unserem Besitz. Unsere über die Karpathen vorgerückten Kolonnen machten gestern und vorgestern 9000 Gefangene und erbeuteten zehn Maschinengewehre. Die Lage an unserer Front von Rajbrot bis östlich Krakau und in Südpolen ist unverändert. Nördlich Lowicz drangen unsere Verbündeten im Angriff weiter gegen die untere Bzura vor.

Der Stellvertreter des Chefs des Generalstabes.
v. Hoefer, Generalmajor. 

Der österreichisch-ungarische Heeresbericht: 
31000 Russen in Westgalizien gefangengenommen
Wien, 15. Dezember. 
Amtlich wird verlautbart: 
Die Offensive unserer Armeen hat den Feind zum Rückzuge gezwungen und auch die russische Front in Südpolen zum Wanken gebracht. Unsere den Feind in Westgalizien von Süden her unermüdlich verfolgenden Truppen gelangten gestern in die Linie Jaslow-Rajbrot. Bei dieser Verfolgung und in der letzten Schlacht wurden nach den bisherigen Meldungen 31 000 Russen gefangengenommen. Heute liegen Nachrichten über rückgängige Bewegungen des Gegners an der gesamten Front Rajbrot - Niepolomice - Wolbrom - Nowo-Radomsk - Piotrkow vor.

Der Stellvertreter des Chefs des Generalstabes.
v. Hoefer, Generalmajor. 

 O skali ważności owego odcinka frontu może świadczyć fakt jedynego wówczas użycia  na  austro-węgierskim odcinku frontu wojsk pruskich, atakujących od strony Kamionki, Bytomska i Łąkty.  Najbardziej krwawe walki toczą się o najwyższe wzniesienie Rajbrotu - Kobyłę, która kilkakrotnie przechodzi z rąk do rąk. Przez dziewięć dni "Słychać strzały, aeroplany krążą". Trwa zażarty ostrzał artyleryjski - rosyjskie armaty strzelają od strony Nadola, Lipnicy czy tez Rakowca, niemieckie z Bytomska i Kamionki. 

W atakujących oddziałach pruskich walczy wielu Polaków z poznańskiego. Jest tu także Sambijska Kompania Pionierów, czy inne elitarne oddziały, przeważnie pruskie, ściągnięte nieraz wprost z uroczystych defilad na linie frontu, w celu wsparcia słabnącego austro-wegierskiego sprzymierzeńca. 


W walkach brały udział jednostki: KPGGR 3 Konigin Elisabeth, P. Res Inf. Reg.  217, 218, 219, 220; PRJB 19, P Samland Pion Komp. 47, LIR 33,35, FJB 24, 29, PIR 130, P. Feld Art. Reg. 47. 


Po bitwie pozostało wielka liczba poległych. Ich przynależność wojskową można odnaleźć na cmentarzach wojskowych z I wojny światowej, z których dwa powstały w roku 1918 w Rajbrocie.  Do dziś, niemal po stuleciu można w lasach odnaleźć ślady linii okopów z tamtych walk, łuski z  pocisków czy karabinów. 

  "Po bitwie pod Limanową przebywała tu na odpoczynku miesięcznym Kawalerja I brygady Legjonów Polskich pod komendą Beliny rotmistrza Prazmowskiego. Zajeżdżał tu tez kilkakroć Józef Pilsudski (brygadjer)." Kawalerzyści wypoczywali przez trzy tygodnie kwaterując w szkole, oficerowie w domach, m.in. w domu na Dołku u Antoniny Prorokowej, miejscowej nauczycielki. Wśród chwil wypoczynku "w uroczej podgórskiej wsi" powstawały szkice, piosenki i wiersze.


Ułani

Nasz lot jest wichrowy, do sławy nasz lot -
Krzyk rwie się, wyrywa się z krtani... 
W czym wola zakrzepła i spada jak grot...
... Ułani! Beliny ułani!

Przez krew do ojczyzny wskrzeszonej jest szlak -
Więc oto giniemy dziś dla Niej -
Krwi krople zakwitną na polu jak mak... 
... Ułani! Beliny ułani! 

Nie w strojnych mundurach, bez krzyżów, bez kit -
Wśród smutków jesiennych wiośniani
Bitw dawnych zamierzchły wskrzeszamy już mit! 
... Ułani! Beliny ułani! 

Szubienic za nami potworny legł cień
Ojczyźnie składamy w dani... 
Krwią zorze poimy, aż zrodzi się dzień! 
... Ułani! Beliny ułani! 

Nie laurów, lecz zemsty ogarnie nas woń
O trupach serdecznych myśl rani... 
Do broni! Ułani, chwytajcie za broń! 
... Ułani! Beliny ułani!

Bolesław Lubicz Zahorski, Rajbrot 1915

Niestety koniec stycznia przyniósł kres odpoczynkowi. Legioniści ruszyli na swój szlak bojowy. Niektórzy rajbroczanie wstępują do Legionów (m.in. p. Piechura który zostanie później majorem).

Okolica spustoszona wojna nie wygląda najlepiej - "Jedziemy sanną do Żegociny a potem do Rajbrotu i oglądamy pola bitew po drodze, osobliwie pozycje armat pruskich w Bytomskiej, zasłonięte drutami kolczastymi i Rajbrot, podziurawioną od kul plebanię, spaloną kuźnie z gospodarskim budynkiem i stodoły, rozdarty dach na stajni. Głównie spustoszony kościół, gdzie przedsionek runął i kaplica północna. W kościele jeden ołtarz rozbity zupełnie i organy. Ołtarz wielki uszkodzony jak i wieża i dzwonnica. Opowiadają wszystkie szczegóły. A w powrocie oglądamy w laskach Brodzińskiego pozycje rosyjskie i olbrzymie wycięcie drzew przez armaty i szrapnele- tak nasze jak i rosyjskie"

W kwietniu 1915 "przeszła przez Rajbrot brygada kawalerji pruskiej pod Gorlice". Ofensywa gorlicka odsunęła groźbę wojny  od Rajbrotu.

 

Strona Główna| Historia| Galeria MB Rajbrocka| Wernyhora| Jak trafić| Przyroda Z pergaminów|Cmentarze| Wojny|| Opinie Kontakt